على اصغر شميم
477
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
درويش مىبيند ، دوام نخواهد داشت و سلطنت بر رعاياى بينوا و دريوزهگر افتخارى ندارد » . « اگر اعليحضرت همايونى و خاندان سلطنت تصور نمايند افتخار و عزت در نوكرى و طوق رعيت اجنبى است ، مردم كشور در قضاوت خود اين سيادت را شرمآور ، ننگين و نامبارك دانسته محكومش مىدانند . چه شوق وطنى آنها سبب بقا و ادامهى سلطنت اين خاندان بوده و گرنه بستان مشروطيت كه دو ماه است آبيارى نشده تشنه است و وقت آن رسيده كه با رگبار فدايى ناشناس و ناديده ديگرى ، بهطورى سيراب گردد كه گل و ميوههايش غنچهدار و بارآور گردند » . مجلهى هفتگى صور اسرافيل كه به مديريت ميرزا جهانگير خان شيرازى و با همكارى ميرزا قاسم خان تبريزى و ميرزا على اكبر خان قزوينى مشهور به دهخدا يا دخو منتشر مىشد ، يكى از برجستهترين نشريههاى دوران مشروطه بود و در دو جبهه با محمد على شاه و روحانيون مبارزه مىكرد و مدير مبارز و فداكار آن مانند روح القدس خون خود را در راه آزادى ايران نثار كرد . يكى ديگر از روزنامههاى تند و انقلابى تهران روزنامهى مساوات بود كه به قلم سيد محمد رضاى شيرازى نوشته مىشد « 1 » و او نيز مانند سلطان العلما مدير روح القدس مؤمن به آزادى و مردى مبارز و نفوذناپذير بود . وى در يكى از شمارههاى روزنامهى خود چنين نوشته شد : « مگر تصور مىشود كه بعد از اين ايرانى دست از حقوق مشروع خود بردارد و دزدان را بىمكافات آسوده گذارد . نه و اللّه ، نه باللّه ، هركس اين خيال محال و تصور باطل را در خاطر مقدس پادشاه ما القا نمايد ، به جميع انبيا و اوليا و ارواح مقدسه دنيا سوگند و به روح عدالت و حقيقت مساوات قسم است كه خيانت صريح به مقام سلطنت نموده و اگر اين قسمها را باور ندارند ، به ايراندوستى شاپشال و به دانش امير بهادر و به پاكدامنى سعد الدوله و ديانت اقبال الدوله و به عصمت و عفت آصف افخم و مروت و رحم ظفر السلطنه و به غيرت و عصبيت قوام الدوله و به خلق نازنين حاجب الدوله قديم و به رسالهى عمليه حجة الاسلام آقا ميرزا مصطفى و به نيكنامى و تقواى مجتهد تبريزى و به ارواح طيبهى اعضاى انجمن مقدس فتوت
--> ( 1 ) - در تهيه و چاپ و انتشار روزنامهى مساوات ، سيد عبد الرحيم خلخالى نيز با سيد محمد رضاى شيرازى همكارى داشت . روزنامهى مزبور داراى سياست افراطى و ليبرال بود و پس از انتشار مقالات تندى عليهى محمد على شاه توقيف شد و مساوات تحت تعقيب قانونى قرار گرفت . سيد محمد رضا پس از واقعه به توپ بستن مجلس از طرف محمد على شاه به قفقاز گريخت و از آنجا به تبريز رفت و روزنامهى مساوات را انتشار داد و سرانجام از شهرستان تبريز به نمايندگى دورهى دوم مجلس شوراى ملى برگزيده شد .